รัชกาลที่1

รัชกาลที่1

รัชกาลที่1

รัชกาลที่1 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก (20 มีนาคม พ.ศ. 2379 – 7 กันยายน พ.ศ. 2352) พระมหากษัตริย์ไทยพระองค์แรกในราชวงศ์จักรี พระองค์ประสูติเมื่อวันพุธขึ้น 4 เดือน 5 เดือนสามมังกรทองเมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2279 เป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 เมื่อพระชนมายุได้ 46 พรรษาและได้ย้ายเมืองหลวงจากฝั่งธนบุรีมาที่ฝั่งพระนครและโปรดเกล้าฯให้สร้างพระบรมมหาราชวังเป็นที่ประทับ ราชวงศ์จักรีของแผ่นดินสยาม

พระราชสมภพ

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช มีพระนามเดิมว่าทองด้วงเสด็จพระราชสมภพเมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2279 

การสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์

รัชกาลที่1

พระราชกรณียกิจแรกที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงทำเมื่อเสด็จขึ้นครองราชย์ โปรดเกล้าฯให้ตั้งกรุงรัตนโกสินทร์เป็นเมืองหลวงใหม่ทางตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยาแทนกรุงธนบุรีด้วยเหตุผลทางยุทธศาสตร์เนื่องจากกรุงธนบุรีตั้งอยู่บนฝั่งแม่น้ำทั้งสองทำให้การขนส่งอาวุธและการรักษาพระนครนั้นยาก ยิ่งไปกว่านั้นพระราชวังเดิมมีพื้นที่ จำกัด ไม่สามารถขยายได้เพราะติดกับวัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหารและวัดโมลีโลกยารามฝั่งรัตนโกสินทร์เหมาะกว่าตรงที่มีแผ่นปูน

การสร้างราชธานีใหม่นั้นใช้เวลาทั้งสิ้น 3 ปี โดยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงประกอบพิธียกเสาหลักเมือง เมื่อวันอาทิตย์ ขึ้น 10 ค่ำ เดือน 6 ปีขาล จ.ศ. 1144 ตรงกับวันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2325 และโปรดให้พ่อสร้างพระบรมมหาราชวังสืบทอดพระราชประเพณีและสร้างพระอารามหลวงในบริเวณพระบรมมหาราชวังตามแบบกรุงศรีอยุธยาการสร้างเมืองและพระตำหนักใหญ่เป็นการสืบสานประเพณีวัฒนธรรมและศิลปะดั้งเดิมของชาติ .

ซึ่งถือปฏิบัติกันมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาและพระราชทานนามให้กับราชธานีแห่งใหม่นี้ ““ กรุงเทพมหานครบวรรัตนโกสินทร์มหินธรายุ ธ ยามหาดิลกภพนพรัตน์ราชธานีบุรีรมย์อุดมราชนิเวศน์มหาสถานอมรพิมานอวตารสถิตสักกะติยะวิษณุประสิทธิ์” นอกจากนี้ยังโปรดเกล้าฯให้สร้างสิ่งต่างๆ สิ่งสำคัญสำหรับการก่อตั้งเมืองหลวง ได้แก่ ป้อมคลองถนนและสะพาน มากมาย

พระเชษฐภคินีและพระเชษฐาและพระอนุชา

  • สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าสา กรมพระยาเทพสุดาวดี
  • สมเด็จพระเจ้ารามณรงค์
  • สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าแก้ว กรมพระศรีสุดารักษ์
  • พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
  • สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท

และมีพระอนุชาที่เกิดกับคุณหญิงมา ภรรยาคนที่2ของพระอักษรสุนทรศาสตร์(ทองดี)คือ

  • สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าลา กรมหลวงจักรเจษฎา

และมีพระขนิษฐาที่เกิดกับคุณหญิงหยก ภรรยาคนที่3ของพระอักษรสุนทรศาสตร์(ทองดี)คือ

  • พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากุ กรมหลวงนรินทรเทวี

เเมื่อเติบโตขึ้นได้ถวายตัวเป็นพระราชอาคันตุกะในสมเด็จเจ้าฟ้ากรมขุนพรพินิต (ต่อมาคือสมเด็จพระเจ้าอุทุมพร) พระเจ้าอุทุมพรตามเดิมเมื่อพระชนมายุได้ 25 พรรษาได้ออกไปรับราชการที่ราชบุรีในตำแหน่ง “ราชรถ” ในแผ่นดินสมเด็จพระสุริเยนทราบรมราชเทวี และได้สมรสกับคุณนาค (ภายหลังได้รับการสถาปนาที่ สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี) ธิดาในตระกูลเศรษฐีมอญที่มีรกรากอยู่ที่บ้านอัมพวา เมืองสมุทรสงคราม

รัชกาลที่1

พระนามเดิม ทองด้วง เป็นพระราชโอรสของสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก (พระอักษรสุนทรทองดี) ทรงพระราชสมภพ เมื่อ วันพุธที่ 30 มีนาคม พ.ศ. 2279 ในรัชกาลสมเด็จพระบรมโกศ ได้สมรสกับธิดาคหบดีบ้านอัมพวา ตำบลบางช้าง จังหวัดสมุทรสงคราม หลังจากเสียกรุงศรีอยุธยาแก่พม่าใน พ.ศ. 2310 แล้ว สมเด็จพระเจ้าตากสินกรุงธนบุรี ได้กู้อิสรภาพและสร้างกรุงธนบุรีขึ้นเป็นราชธานี พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ

ได้เข้ารับราชการกับสมเด็จพระเจ้าตากสิน ทรงพระปรีชาสามารถในการรบจนเป็นที่โปรดปราน นับเป็นขุนพลคู่พระทัยฝ่ายขวา ได้รับแต่งตั้งให้เป็น แม่ทัพในสงครามครั้งสำคัญหลายครั้ง ได้รับบรรดาศักดิ์เป็นสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก ใน พ.ศ. 2319 และใน พ.ศ. 2325

เกิดจลาจลขึ้นในบ้านเมือง พระบาท สมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ ทรงปราบปรามจนราบคาบ ข้าราชการทั้งหลาย จึงพร้อมใจกันอัญเชิญขึ้นปราบดาภิเษกเป็นกษัตริย์

รัชกาลที่1

สงครามกับพม่า ( พม่าล้อมเมืองถลาง พ.ศ. 2328 )

ทัพพม่ามาตีตะกั่วป่า. ตะกั่วทุ่งทางเรือแล้วข้ามไปตีเมืองถลางครั้งนั้น

เจ้าเมืองถลางถึงแก่กรรม คุณหญิงจันทร์ (มเหสี) กับนางมุก (พี่สาวของคุณ

ยิ่งจันทร์) เกณฑ์ไพร่ฟ้ามาช่วยป้องกันเมืองถลาง

กองทัพพม่าไม่ได้

เมืองถลางสู้รบได้ประมาณหนึ่งเดือนพม่าก็ขาดแคลนเสบียงอาหาร จึงเลิกทัพกลับ

เมื่อทราบข่าวในหลวงจึงแต่งตั้งคุณหญิงจันทร์เป็นท้าวเทพกษัตรี

มุกเป็นท้าวศรีสุนทร

สงครามกับพม่า ( ศึกท่าดินแดง พ.ศ. 2329 )

สงครามครั้งนี้สืบเนื่องมาจากสงครามที่พม่าปิดล้อมเมืองถลาง ผดุงหยกกอง
ทัพเข้าทางด่วนเจดีย์สามองค์ด้านเดียว

เพราะพระเจ้าผดุงรู้สึกว่าพระองค์ทรงงาน
ผิดแผนเพราะตั้งแต่ทำสงครามไม่เคยแพ้ใครมาก่อนจึงพยายามเอาชนะไทย
จึงรวบรวมกองกำลังของประชาชนที่ยืนอยู่ในเมืองมะตะมะและให้มหาอุปราชคุมคน 50,000 คน
ตั้งอยู่ที่ตำบลสามสบท่าดินแดง

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ทรงโปรดให้กรมพระราชวังหลังเป็นแม่ทัพหน้าและสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกเป็น
ผบ. ทร. ทั้งสองจู่โจมพร้อมกัน พม่าทิ้งทุกค่ายหนี ทัพไทยเข่นฆ่า
พวกเขาจับเชลยจำนวนมากรวมทั้งช้างม้าเสบียงและอาวุธตลอดจนปืนใหญ่

สงครามกับพม่า ( ลําปางและป่าซาง พ.ศ. 2330 )

พม่าแพ้ไทยประเทศราชของพม่าเริ่มแข็งกร้าว พม่าต้องใช้เวลา
ปราบแล้วพม่าตีเมืองป่าซางและลำปาง ซึ่งเป็นพื้นที่ไทยขณะตีข่าว
รู้กรุงเทพซึ่งเตรียมทัพไปตีเมืองทวายต้องเปลี่ยนแผนร. 1
โปรดให้กรมพระราชวัง

เพื่อช่วยทั้งสองเมืองโดยให้คนในเมืองตีด้านใน.
ทหารไปช่วยรบนอก. มาจากสงครามครั้งนี้กรมพระราชวังได้อัญเชิญ
พระพุทธสิหิงค์ไปประดิษฐาน ณ พระที่นั่งพุทธไธสวรรค์

พระราชลัญจกรของรัชกาลที่ 1 คือตรางาช้าง “ปทุมอุณาโลม” หรือ “มหาอุณาโลม” หมายถึงพระเนตรที่สามของพระศิวะ ซึ่งเป็นปฐมฤกษ์ของพระราชจักรีวงศ์มีอักขระ “อุ” อักษรขอมอยู่ตรงกลางล้อมรอบด้วยกลีบดอกบัวดอกไม้อันเป็นมงคลทางพระพุทธศาสนาตราอุณาโลมที่ใช้ประทับบนฝักดวงเงินเป็นรูปทักษิณ วัฒน์วัฒน์สังข์. หรือ สังข์เวียนขวา มีลักษณะเป็นม้วนกลมคล้ายลักษณะความหมายของพระนามเดิมว่า “ด้วง” อยู่ในกรอบลายกนก เริ่มใช้เมื่อ พ.ศ. 2328 ในคราวพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

พระพุทธรูปปางมารวิชัยเป็นพระพุทธรูปสมัยพระราชสมภพสร้างประมาณ พ.ศ. 2410-2411 ทำด้วยทองฝาบาตรสร้างโดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่ออุทิศถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระญาณสังวร 29.50 ซม. ประดิษฐานในหอพระสุราลัยพิมาน พระพุทธรูปประจำรัชกาล เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ขัดสมาธิเพชร ภายใต้พระเศวตฉัตร ๓ ชั้น สร้างราว พ.ศ. ๒๓๖๗-๒๓๙๔ หน้าตักกว้าง ๘.๓ ซ.ม. สูงเฉพาะองค์พระ ๑๒.๕ ซ.ม. สูงรวม ๔๖.๕ ซ.ม. ประดิษฐานในหอพระสุราลัยพิมาน

บทความต่อไป dragonball

Recent Posts

เรื่องก่อนหน้า

netflix

เรื่องถัดไป

อีกา

เมนู